Các quy định về thừa nhận kết quả đánh giá sự phù hợp nước ngoài theo Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn sửa đổi 2025

Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 22/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Trong đó, đáng chú ý là các quy định về vấn đề thừa nhận lẫn nhau và thừa nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp nước ngoài.

Nghị định này gồm 7 chương, 71 điều quy định chi tiết một số điều của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật số 68/2006/QH11 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 35/2018/QH14 và Luật số 70/2025/QH15 (sau đây gọi là Luật) và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật. Trong đó, đáng chú ý là các quy định về thừa nhận kết quả đánh giá sự phù hợp nước ngoài.

Đây là một trong 4 cơ sở pháp lý quan trọng được quy định tại Điều 48 của Luật để doanh nghiệp thực hiện công bố hợp quy thang máy.

Theo khoản 1 Điều 57 quy định tại Luật, việc thừa nhận kết quả đánh giá sự phù hợp của các tổ chức đánh giá sự phù hợp nước ngoài sẽ bao gồm 02 trường hợp: (1) Thừa nhận lẫn nhau; hoặc (2) Thừa nhận đơn phương.

Thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau kết quả đánh giá sự phù hợp

Đối với thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau, tại khoản 1, Điều 40 Nghị định quy định việc thừa nhận lẫn nhau các kết quả đánh giá sự phù hợp giữa các nước, vùng lãnh thổ bao gồm: kết quả chứng nhận sự phù hợp; kết quả thử nghiệm; kết quả giám định.

Về thực hiện thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau giữa Việt Nam và các quốc gia (cấp quốc gia), tại khoản 2, Điều 40 Nghị định quy định: Bộ quản lý ngành, lĩnh vực chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, các bộ, cơ quan ngang bộ liên quan tổ chức thực hiện các hiệp định thừa nhận lẫn nhau giữa Việt Nam và các quốc gia, vùng lãnh thổ về kết quả đánh giá sự phù hợp, thực hiện theo pháp luật về ký kết và thực hiện Điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Về thực hiện thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau giữa tổ chức đánh giá sự phù hợp của Việt Nam và tổ chức đánh giá sự phù hợp nước ngoài (cấp tổ chức), tại khoản 3, Điều 40 Nghị định quy định: Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Ngoại giao hướng dẫn việc ký kết và thực hiện các thoả thuận thừa nhận lẫn nhau về kết quả đánh giá sự phù hợp giữa tổ chức đánh giá sự phù hợp của Việt Nam với tổ chức đánh giá sự phù hợp của các quốc gia, vùng lãnh thổ, tổ chức quốc tế và khu vực.

Như vậy, thừa nhận lẫn nhau được triển khai theo cả hai cấp độ: cấp quốc gia thông qua các hiệp định thừa nhận giữa Chính phủ Việt Nam với các quốc gia, vùng lãnh thổ, và cấp tổ chức thông qua các thỏa thuận giữa các tổ chức đánh giá sự phù hợp của Việt Nam và nước ngoài dưới sự hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.

Thừa nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp

Đối với thừa nhận đơn phương, tại khoản 1, Điều 41 Nghị định quy định: Việc thừa nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp của tổ chức đánh giá sự phù hợp nước ngoài được thực hiện trên nguyên tắc bảo đảm tính khách quan, minh bạch, không phân biệt đối xử, không tạo rào cản kỹ thuật không cần thiết đối với thương mại quốc tế, phù hợp với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Nghị định cũng quy định rõ, trong các lĩnh vực mà năng lực thử nghiệm, chứng nhận, kiểm định trong nước còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu và chuẩn mực quốc tế, ưu tiên thừa nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp của tổ chức đã được công nhận bởi tổ chức công nhận là thành viên ký thỏa thuận/thỏa ước thừa nhận lẫn nhau (MRA/MLA) của các tổ chức hợp tác công nhận quốc tế/khu vực hoặc tổ chức công nhận được thừa nhận theo các Thỏa thuận Thừa nhận lẫn nhau (MRA/MLA) mà Việt Nam tham gia.

Cụ thể về các tổ chức hợp tác công nhận quốc tế/khu vực gồm: Tổ chức Công nhận các phòng thử nghiệm quốc tế - ILAC, Diễn đàn Công nhận Quốc tế - IAF, Tổ chức hợp tác Công nhận khu vực Châu Á Thái Bình Dương - APAC.

Về thực hiện thừa nhận đơn phương, tại khoản 3, Điều 41 Nghị định quy định: Bộ quản lý ngành, lĩnh vực xem xét, quyết định về việc thừa nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp trên cơ sở các quy định của mình, lĩnh vực về hồ sơ năng lực, tính độc lập, khách quan của tổ chức đánh giá sự phù hợp nước ngoài và mức độ phù hợp với tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia liên quan.

Về giám sát thực hiện, tại khoản 4, Điều 41 Nghị định quy định: Bộ quản lý ngành, lĩnh vực có trách nhiệm giám sát việc thực hiện thừa nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp định kỳ hoặc đột xuất để bảo đảm duy trì yêu cầu về năng lực kỹ thuật, tính phù hợp của kết quả đánh giá sự phù hợp đã được thừa nhận đơn phương.

Có thể thấy, thừa nhận đơn phương là cơ chế nhằm tăng tính linh hoạt trong quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp sử dụng các kết quả đánh giá sự phù hợp quốc tế trong những lĩnh vực mà năng lực trong nước còn hạn chế. Tuy nhiên, việc thừa nhận này phải được thực hiện trên cơ sở xem xét, quyết định của Bộ quản lý ngành, lĩnh vực và chịu sự giám sát chặt chẽ trong quá trình áp dụng.

Về quy định chi tiết về ký kết, thực hiện các hiệp định, thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau, thừa nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp sẽ do Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng và ban hành Thông tư hướng dẫn.

Tạp chí Thang máy sẽ tiếp tục thông tin tới quý độc giả về Thông tư hướng dẫn chi tiết khi được ban hành.