Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 22/2026/ND-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thực hiện Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật. Đặc biệt, Nghị định này bao gồm các quy định về vấn đề công nhận lẫn nhau và công nhận đơn kết quả xác định tiêu chuẩn nước ngoài.
Nghị định này bao gồm 7 chương và 71 điều, quy định chi tiết một số điều khoản của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật số 68/2006/QH11, được sửa đổi và bổ sung bởi Luật số 35/2018/QH14 và Luật số 70/2025/QH15 (sau đây gọi là Luật), và các biện pháp tổ chức, hướng dẫn thực hiện Luật. Đặc biệt, Nghị định này bao gồm các quy định về công việc nhận kết quả được xác minh chuẩn nước ngoài.
Đây là một trong bốn cơ sở pháp lý quan trọng được quy định tại Điều 48 của Luật để các doanh nghiệp chứng minh sự phù hợp của thang máy.
Theo khoản 1, Điều 57 của Luật, công việc nhận kết quả đánh giá phù hợp của các cơ sở đánh giá phù hợp nước ngoài bao gồm hai trường hợp hợp: (1) Công nhận lẫn nhau ; hoặc (2) Công cụ nhận đơn .
Về các thỏa thuận công nhận lẫn nhau , Khu 1 Điều 40 của Nghị định quy định rằng việc công nhận lẫn nhau kết quả đấu tranh về giá cả phù hợp giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ bao gồm: kết quả chứng nhận sự phù hợp; thử nghiệm kết quả; kiểm tra kết quả.
Về việc thực hiện các thỏa thuận công nhận giữa Việt Nam và các nước khác (Cấp quốc gia) , khoản 2 Điều 40 của Nghị định quy định: Bộ chủ chịu trách nhiệm chính và phân phối với Bộ Khoa học và Công nghệ các bộ, ngành, cơ quan cấp bộ liên quan trong việc tổ chức thực hiện các thỏa thuận nhận giữa Việt Nam và các nước, khu vực khác về kết quả giá cả phù hợp, luật pháp về việc ký kết và thực hiện các điều ước quốc tế có hòa hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một bên tham gia.
Về việc thực hiện các thoả thuận công nhận lẫn nhau giữa các cơ quan giám định chuẩn mực của Việt Nam và các cơ quan định chuẩn nước ngoài (cấp tổ chức) , khoản 3 Điều 40 của Nghị định quy định: Bộ Khoa học và Công nghệ, phối hợp với Bộ Ngoại giao, hướng dẫn ký kết và thực hiện các thỏa thuận nhận lẫn nhau về kết quả giám định hợp chuẩn giữa các cơ quan giám định hợp chuẩn của Việt Nam và các cơ quan giám định hợp chuẩn của các nước, vùng sản xuất tổ chức quốc tế, khu vực khác.
Như vậy, việc công nhận lẫn nhau được thực hiện ở cả hai cấp độ: cấp quốc gia thông qua các thỏa thuận công nhận giữa Chính phủ Việt Nam và các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ khác, và cấp tổ chức thông qua các thỏa thuận giữa các cơ quan đánh giá sự phù hợp của Việt Nam và nước ngoài dưới sự hướng dẫn của các cơ quan có thẩm quyền.
Về việc công nhận đơn phương , khoản 1 Điều 41 của Nghị định quy định: Việc công nhận đơn phương kết quả thẩm định hợp chuẩn của các cơ quan thẩm định hợp chuẩn nước ngoài phải được thực hiện trên cơ sở đảm bảo tính khách quan, minh bạch, không phân biệt đối xử và không tạo ra các rào cản kỹ thuật không cần thiết cho thương mại quốc tế, phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Nghị định cũng quy định rõ ràng rằng trong các lĩnh vực mà năng lực kiểm định, chứng nhận và thanh tra trong nước còn hạn chế và chưa đáp ứng các yêu cầu và tiêu chuẩn quốc tế , ưu tiên sẽ được dành cho việc công nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp từ các tổ chức được công nhận bởi các tổ chức kiểm định là thành viên của các Hiệp định/Thỏa thuận công nhận lẫn nhau (MRAs/MLAs) về hợp tác kiểm định quốc tế/khu vực hoặc các tổ chức kiểm định được công nhận theo các MRAs/MLAs mà Việt Nam tham gia.
Cụ thể, các hợp tác công nhận quốc tế/khu vực bao gồm: Hợp tác công nhận phòng thí nghiệm quốc tế (ILAC), Diễn đàn công nhận quốc tế (IAF), Hợp tác công nhận khu vực châu Á Thái Bình Dương (APAC).
Về việc thực hiện công nhận đơn phương , Khoản 3 Điều 41 của Nghị định quy định: Bộ chủ quản xem xét và quyết định việc công nhận đơn phương kết quả thẩm định hợp chuẩn dựa trên các quy chế ngành của mình về năng lực, tính độc lập, tính khách quan của cơ quan thẩm định hợp chuẩn nước ngoài, và mức độ phù hợp với các tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia có liên quan.
Về giám sát thực hiện , Khoản 4 Điều 41 của Nghị định quy định: Bộ chủ quản có trách nhiệm giám sát việc thực hiện công nhận đơn phương kết quả đánh giá phù hợp định kỳ hoặc đột xuất để đảm bảo duy trì các yêu cầu về năng lực kỹ thuật và tính phù hợp của các kết quả đánh giá phù hợp được công nhận đơn phương.
Như vậy, có thể thấy rằng việc công nhận đơn phương là một cơ chế nhằm tăng tính linh hoạt trong quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sử dụng kết quả đánh giá phù hợp quốc tế trong các lĩnh vực mà năng lực trong nước còn hạn chế. Tuy nhiên, việc công nhận này phải được thực hiện dựa trên sự xem xét và quyết định của bộ ngành có thẩm quyền và phải chịu sự giám sát chặt chẽ trong quá trình áp dụng.
Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ xây dựng và cấm các quy định chi tiết về việc ký kết và thực hiện các thỏa thuận chấp nhận lẫn nhau và công nhận giá cả phù hợp của một phương pháp đánh giá đơn trong một thông hướng dẫn.
Tạp chí Elevator sẽ tiếp tục thông báo độc giả về thông tin hướng dẫn chi tiết ngay khi bị cấm hành động.
